Świętokrzyskie: Poradnik dla poszukiwaczy magii. Góry, czarownice i polska Toskania.
To tutaj góry są najstarsze, a legendy wciąż żywe. Odkryj tajemnicze gołoborza, zrelaksuj się nad rzeką Nidą i sprawdź, dlaczego Sandomierz nazywany jest "małym Rzymem".
Kacper
24 stycznia 2026
Świętokrzyskie to kraina owiana mgłą tajemnicy. To tutaj, według legend, odbywały się sabaty czarownic, a w jaskiniach spały zbójeckie bandy. Ale Świętokrzyskie to nie tylko mity.
To region geologicznych skarbów, sielskich krajobrazów Ponidzia i miast, które zachwycają architekturą. Jeśli szukasz miejsca na "slow travel", gdzie historia łączy się z naturą w najbardziej mistyczny sposób, ten poradnik jest dla Ciebie.
1. Góry Świętokrzyskie: Najstarsze w Polsce
Te góry pamiętają czasy, gdy po ziemi nie chodziły jeszcze dinozaury. Są niskie, łagodne, ale niezwykle klimatyczne.
- Święty Krzyż i Gołoborza: To obowiązkowy punkt. Wejście na Łysą Górę (drugi co do wielkości szczyt) prowadzi przez Puszczę Jodłową, którą tak zachwycał się Żeromski. Na szczycie zobaczysz gołoborza – unikalne rumowiska skalne oraz najstarsze polskie sanktuarium, w którym przechowywane są relikwie Drzewa Krzyża Świętego.
- Łysica: Najwyższy szczyt pasma. Podejście jest krótkie, ale intensywne. To idealne miejsce na poranny trekking, by złapać pierwsze promienie słońca.
2. Ponidzie: Polska Toskania
Południe regionu to Ponidzie. Krajobraz zmienia się tu nie do poznania – jest płasko, stepowo, słonecznie.
- Rzeka Nida: To jedna z najcieplejszych i najczystszych rzek w Polsce. Spływ kajakowy Nidą to czysty relaks – nurt jest leniwy, a brzegi porośnięte łąkami pełnymi kwiatów.
- Grodzisko w Stradowie: Monumentalne, wczesnośredniowieczne grodzisko, z którego roztacza się widok na pofalowane pola. Wygląda to jak "Tapeta Windowsa" w wersji na żywo.
3. Sandomierz: Mały Rzym
Położony na siedmiu wzgórzach, z podziemnymi trasami i lessowymi wąwozami – Sandomierz to perła. Zamiast tłoczyć się na Rynku (choć jest piękny!), polecamy spacer Wąwozem Królowej Jadwigi. To głęboki parów wyżłobiony w lessowej skale, gdzie korzenie drzew tworzą nad głowami fantazyjne sklepienie. Warto też odwiedzić Góry Pieprzowe – najstarsze góry w Polsce, słynące z dzikich róż i widoku na Wisłę.
4. Jaskinia Raj i Zamek w Chęcinach
Niedaleko Kielc znajdziecie dwa skarby.
- Jaskinia Raj: Uznawana za najpiękniejszą jaskinię krasową w Polsce. Ilość stalaktytów i stalagmitów na metr kwadratowy jest tu oszałamiająca (pamiętajcie o rezerwacji biletów z wyprzedzeniem!).
- Zamek Chęciny: Górujące nad okolicą ruiny z trzema charakterystycznymi wieżami. Z góry widać panoramę Gór Świętokrzyskich, a nocne zwiedzanie z duchami to atrakcja nie tylko dla dzieci.
5. Dąb Bartek: Świadek historii
W Zagnańsku rośnie najsłynniejsze drzewo w Polsce. Dąb Bartek ma około 700 lat (choć legendy mówią o tysiącu). Mimo upływu czasu i wielu burz, wciąż wypuszcza zielone liście. Stojąc pod nim, czuje się potęgę natury i upływ czasu. To idealne miejsce na chwilę refleksji.
6. Kuchnia Świętokrzyska: Zalewajka i Wina
To region smaków prostych, ale wyrazistych.
- Zalewajka Świętokrzyska: Zupa na zakwasie, z grzybami leśnymi, ziemniakami i boczkiem. Jest gęsta, kwaśna i aromatyczna.
- Sandomierskie Wina: Okolice Sandomierza, dzięki lessowym glebom i nasłonecznieniu, stały się zagłębiem winiarskim. Warto odwiedzić lokalną winnicę, spróbować polskiego wina i lokalnych serów.
Podsumowanie
Świętokrzyskie to region, który czaruje. Dosłownie i w przenośni. To idealna destynacja dla tych, którzy chcą poczuć ducha dawnych legend, odpocząć na łonie łagodnej natury i uciec od wielkomiejskiego hałasu.